In this little corner

Đây là một cuốn sách triết học, nhưng nó không đi sâu vào một trường phái triết học cụ thể nào cả, mà nó là tập hợp tư tưởng của nhiều trường phái triết học của nhiều triết gia khác nhau để trả lời chung về một câu hỏi: con người là ai ?

Cuốn sách được chia làm 3 phần theo như những gì tác giả đã trình bày từ ngay phần dẫn nhập đó là: Tôi có thể biết được gì ? Tôi nên làm gì ? Tôi có quyền hi vọng gì. Và để trình bày mỗi phần này , tác giả đề cập đến hàng loạt những tên tuổi lớn trong suốt lịch sử triết học. Tuy nhiên đây không phải cuốn sách sử nên các triết gia xuất hiện không theo dòng chảy thời gian mà theo lập luận của chính tác giả trong nỗ lực trả lời các câu hỏi các nhau về con người, những gì con người có thể tư duy, những gì định nghĩa nên con người, hạnh phúc hay ý nghĩa cuộc sống của con người là gì ?… Cùng với các triết gia là các quan điểm và cả các trường phái triết học và các giải thích của các quan điểm này về con người.

Mình thích cuốn sách này vì nó xoay quanh đề tài mà mình quan tâm nhất đó là : con người. Vì mình có mong muốn hiểu thêm về chính bản thân mình, với quyển sách này, thì là hiểu mình hơn dưới góc nhìn triết học. Như những gì tác giả đề cập, không chỉ triết học mới băn khoăn câu hỏi đấy, mà cả các nhà tâm lý học lẫn thần kinh học đều đang cố gắng giải thích con người, từ trên góc độ của chính chuyên ngành của mình. Mình có đọc kha khá những cuốn sách về tâm học học và cả thần kinh học, và thực sự chính những cuốn sách đó khiến mình vỡ lẽ ra nhiều điều và muốn tìm hiểu thêm. Cuốn sách này không phủ nhận vai trò của hai ngành đó mà dùng chính những luận điểm và khám phá của hai ngành này để bổ xung và làm rõ thêm các quan điểm của triết học. Ông cũng lập luận rằng nếu chỉ dựa tâm lý học hay thần kinh học thì không đủ để giải thích, bởi một lý do rằng: chúng ta là những sinh vật chịu sự ràng buộc của chính cơ thể sinh học của mình, chúng ta chỉ có thể cảm thấy những gì mà cơ thể, những giác quan của bản thân cho phép, và chúng ta chỉ có thể giải thích và lập luận dựa trên những gì mà ngôn ngữ của chúng ta cho phép. Cái mà mình rút ra trong quan điểm của tác giả đó là : nếu không có những quan điểm, những lập luận khởi nguồn triết học, tâm lý học sẽ chỉ là tập hợp các nghiên cứu về trạng thái tâm lý vụn vặt và thần kinh học sẽ chỉ là một mớ lộn xộn của các phản ứng hóa học trong não người. Vì thế vai trò của bộ ba triết học, tâm lý học, thần kinh học đó là : triết học là người đưa ra phương hướng, gợi ý, quan điểm, tâm lý học tập hợp các trạng thái tâm lý của con người và chứng minh bằng thực nghiệm trên diện rộng và cuối cùng là thần kinh học chứng minh nó bằng cách đo đạc bằng khoa học để chứng minh quan điểm của triết học hay tâm lý học có đúng hay không, hay đúng đến mức độ nào. Do đó, sẽ luôn có sự giao thoa của cả 3 yếu tố này trong nỗ lực để giải thích về con người.

°°°°°°°°°°°°°°°°

Giờ hãy đi qua về 3 phần và cũng là 3 câu hỏi trong tác phẩm.

Tôi có thể biết được gì ? Câu hỏi này đã được tâm lý học và thần kinh học chứng minh khá rõ ràng, như những gì mình viết ở trên, nên vai trò của triết học ở đây là chủ yếu là về mặt cố vấn cho thần kinh não hiểu về chính nó mà thôi.

Tôi nên làm gì ? Phần này trình bày tới khía cạnh luân lí và đạo đức. Phần này bàn luận tới một câu hỏi mà mình thấy là rất hay đó là : bản thân con người là tốt hay xấu. Sau một loạt các lập luận và các quan điểm triết học được đưa ra ủng hộ cho cả việc bản chất con người là tốt lẫn xấu. Điều được kết luận (mà mình thấy rất hợp lý) đó là : con người có khả năng hành động có đạo đức, nó như một phần trong bộ gen của con người (trừ những trường hợp bị rối loạn hoặc bị biến đổi khả năng này). Tuy nhiên, việc con người chọn hành xử một cách tốt hay xấu là do tập hợp của nhiều yếu tố từ môi trường, giáo dục, xã hội và cả suy nghĩ của bản thân người ấy chứ không phải thuần túy do một yếu tố nhất định. Ngoài ra phần này cũng đưa ra một loạt các câu hỏi hóc búa khác như: phá thai, trợ tử, biến đổi di tử, y học truyền sinh, có nên ăn chay hay không,…một loạt những câu hỏi mang tính chất thực hành mà triết học đến thời điểm hiện tại có thể chưa trả lời được rốt ráo và còn nhiều việc phải làm

Tôi có quyền hi vọng gì ? Phần này bàn về một vài câu hỏi nền tảng mà hầu hết con người vẫn luôn quan tâm đó là : hạnh phúc, tự do, tình yêu, Thiên chúa và ý nghĩa cuộc sống. Những câu hỏi khó mà trả lời đơn giản nhưng nó lại quá ư là quan trọng trong thời đại ngày nay. Phần nói về hạnh phúc và ý nghĩa cuộc sống mình thấy rất hay là khơi mở cho mình những suy nghĩ mới. Ý nghĩa cuộc sống thật ra một thứ khá mới mẻ ngày nay, khi mà mỗi cá nhân có được sự tự do và không còn bị nhiều ràng buộc vào những tư tưởng tôn giáo nữa, đó là khi chúng ta bắt đầu nói về ý nghĩa cuộc đời, nhưng tại sao chúng ta lại đặt ra câu hỏi đó ? Và tại sao cuộc đời lại chỉ có một ý nghĩa thôi cơ chứ ? Nói cách khác: chúng ta tìm kiếm mọi thứ, mà chẳng quan tâm gì đến chính việc tìm kiếm của mình. Mình đồng ý với quan điểm của tác giả rằng: giỏi lắm chúng ta chỉ có thể tìm được ý nghĩa cho riêng mình thôi và ý nghĩa này thậm chí hoàn toàn có thể thay đổi theo thời gian.

°°°°°°°°°°°°°°°°

Các lý thuyết và quan điểm thường khá cô đọng và kết nối khá dễ dàng trong các chương sách. Với khuôn khổ của 1 cuốn sách nó cũng ko để đề cập một cách chi tiết mọi khía cạnh được, vì vậy khi đọc, hẳn sẽ có đâu đấy bạn thấy có những quan điểm bạn còn thắc mắc, những quan điểm có thể không hiểu hết, và cả những quan điểm bạn phản đối vì đi ngược lại với niềm tin của bản thân. Một phần bởi vì bản thân các trường phái triết học không thể bao phủ mọi vấn đề, nó có thể giải thích khía cạnh này rất tốt, nhưng dùng quan điểm ấy để giải thích một điều khác thì lại dở, khộng có trường phái triết học nào làm hài lòng tất cả mọi người cả. Một phần khác là bởi vì tác giả muốn bạn đặt câu hỏi về chính những quan điểm triết học đó. Các quan điểm triết học không hoàn hảo, và nó liên tục cần sự phản bác, sự chứng minh, sự làm rõ , sự cập nhật và bồi đắp.

Đọc quyển sách này mình thấy khá là hay, nhưng thỉnh thoảng cũng hơi bị mệt. Vì có nhiều lập luận khiến mình phải suy nghĩ, và đọc đi đọc lại phết (mà thấy cũng chưa hiểu hết) nên là đọc cũng không dễ, nhưng mình thấy hài lòng và có không ít những lần phải ồ à. Tuy bản thân không quá yêu thích triết học và vốn hiểu biết về triết học cũng hạn chế nhưng mình thấy quyển này rất thực tiễn và khơi gợi những tư tưởng, lối suy nghĩ rất hay.

Rating : 3.5 /5

Link mua sách trên Tiki : HERE